Dịch Ebola – Nếu gặp đừng quá sợ hãi

Chúc Nguyễn 12/08/2014 Comments Off

Bài viết từ bác sỹ Nguyễn Trung Cấp, hiện là thạc sỹ tại bệnh viện Nhiệt đới Trung Ương, đã đưa ra những thông tin cần biết về dịch bệnh Ebola và những cách phòng chống hiệu quả ngay tại Việt Nam.

Đồng thời ông cũng khuyến cáo, người dân không nên quá hoang mang lo lắng, gây áp lực lên chính cộng đồng của mình và cả bác sỹ điều trị. Chính những sức ép không đáng có và một tâm lý hoảng loạn mới khiến tình hình dịch bệnh Ebola đang dần mất kiểm soát.

Vào ngày hôm qua (10/8) Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố văcxin chống virút tử thần Ebola sẽ sớm được thử nghiệm và có mặt rộng rãi trên thị trường từ năm 2015. Các cuộc thử nghiệm về vắc xin này vẫn đang được tiến hành thận trọng thì ngay ở người dân, chúng ta hãy tự trang bị kiến thức của mình để phòng chống tốt nhất đối với căn bệnh này.

Sau đây là bài viết của bác sỹ Nguyễn Trung Cấp:

Dịch bệnh Ebola ở châu Phi năm nay được đánh giá là vụ dịch tồi tệ nhất trong lịch sử của bệnh này. Cho đến nay đã có gần 1000 người tử vong và con số này sẽ còn tăng lên hàng ngày. Các cơ quan y tế đang làm những điều đúng đắn là thông tin về bệnh và tăng nhận thức về nguy cơ. Nhưng chính báo chí đã và đang làm tăng nguy cơ tác động tâm lý tới người dân. Báo chí truyền thông lúc này cần gửi tới người dân những vấn đề chính như sau: Đánh giá đúng sự nguy hại của bệnh về vấn đề sinh học và khám chữa bệnh. Các tác động về tâm lý cũng phần nào ảnh hưởng không nhỏ tới người bệnh. Quyết tâm can thiệp và kiểm soát được dịch bệnh nếu như lây lan vào nước ta, nếu không có sự chữa trị kịp thời, đồng thuận của người nhà bệnh nhân cũng như bệnh nhân thì tỉ lệ tử vong sẽ cao hơn nhiều đi kèm sự sợ hãi thông thường. Liệu chúng ta có thể tự tin như những nước Âu, Mỹ hay rơi vào thảm họa như những nước châu Phi. Vấn đề sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào đáp ứng của ngành y tế và thái độ của người dân.

Ebola hiện không có thuốc vắc xin điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị hỗ trợ

Chúng ta cần hiểu rõ về dịch bệnh Ebola ở mức lâm sàng và phương pháp điều trị như sau:

Triệu chứng 
- Thời gian ủ bệnh trung bình là 2-21 ngày
- Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
+ Sốt cấp tính
+ Đau đầu, đau mỏi cơ
+ Nôn/buồn nôn
+ Tiêu chảy
+ Đau bụng
+ Viêm kết mạc
- Phát ban: Ban đầu ban nhú đỏ sẫm mầu như đinh ghim tập trung ở nang lông, sau hình thành nên tổn thương ban dát sẩn có ranh giới rõ và cuối cùng hợp thành ban lan tỏa, thường trong tuần đầu của bệnh.
- Triệu chứng xuất huyết
+ Đi ngoài phân đen
+ Chảy máu nơi tiêm truyền
+ Ho máu, chảy máu chân răng
+ Đái máu
+ Chảy máu âm đạo
Chẩn đoán ca bệnh Ebola:
Ca bệnh nghi ngờ:
- Có yếu tố dịch tễ trong vòng 3 tuần trước khi khởi phát triệu chứng:
+ Tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể của bệnh nhân được xác định hoặc nghi nhiễm Ebola
+ Sống hay đi tới vùng dịch Ebola đang lưu hành
+ Trực tiếp xử lý, tiếp xúc với dơi, chuột hoặc động vật linh trưởng từ các vùng dịch tễ
- Có biểu hiện lâm sàng của bệnh
Ca bệnh xác định: Được khẳng định bằng xét nghiệm PCR dương tính.
Nguyên tắc điều trị:- Không có thuốc vắc xin điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị hỗ trợ - Các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.2. Điều trị hỗ trợ:

Triệu chứngXử trí
Sốt > 38oC- Hạ nhiệt bằng Paracetamol: 10-15mg/kg cân nặng mỗi 4-6 giờ, không quá 60mg/kg cân nặng/ngày.
- Tránh dùng các NSAIDs (Diclofenac, Ibupropen,…) hoặc thuốc nhóm Salicylate vì làm nặng rối loạn đông máu.
Đau- Giảm đau bằng Paracetamol (nếu mức độ nhẹ) hoặc Morphin (nếu mức độ trung bình hoặc nặng).
- Tránh dùng các NSAIDs (Diclofenac, Ibupropen,…) hoặc thuốc nhóm Salicylate vì làm nặng rối loạn đông máu.
Tiêu chảy, nôn, có dấu hiệu mất nước- Cho uống Oresol ngay cả khi không có dấu hiệu mất nước.
- Theo dõi sát các dấu hiệu mất nước và bù dịch tương ứng theo phác đồ.
- Buồn nôn và nôn rất thường gặp. Các thuốc chống nôn có thể làm giảm triệu chứng và giúp bệnh nhân uống được Oresol. Đối với người lớn: Chlorpromazine 25-50mg, tiêm bắp 4 lần/ngày hoặc Metoclopramide 10mg, tiêm tĩnh mạch/uống 3 lần/ngày đến khi bệnh nhân hết nôn. Đối với trẻ em trên 2 tuổi: dùng Promethazine, chú ý theo dõi các dấu hiệu ngoại tháp.
Co giật- Dùng Diazepam để cắt cơn giật, người lớn: 20mg, trẻ em: 0,1-0,3mg/kg, tiêm tĩnh mạch chậm. Sau đó khống chế cơn giật bằng Phenobacbital, người lớn: 10mg/kg, trẻ em: 10-15mg/kg, truyền tĩnh mạch chậm trong 15 phút.
Dấu hiệu của chảy máu cấp/tái nhợt mức độ trung bình đến nặng/các dấu hiệu cấp cứu của sốc giảm khối lượng tuần hoàn- Truyền máu và các chế phẩm của máu.
Sốc, suy đa tạng (nếu có)- Đảm bảo khối lượng tuần hoàn, cân bằng dịch, duy trì huyết áp, lợi tiểu.
- Lọc máu, hỗ trợ ECMO khi có chỉ định

Lưu ý với một số nhóm bệnh nhân:

 - Phụ nữ mang thai: có nguy cơ sảy thai/đẻ non, chảy máu sau sinh rất cao. Việc chỉ định dùng oxytocin và các can thiệp sau sinh cần tuân thủ đúng các hướng dẫn nhằm giúp bệnh nhân cầm máu.
- Phụ nữ cho con bú: vi rút Ebola có thể truyền qua sữa mẹ. Khi nghi ngờ mẹ bị nhiễm bệnh, mẹ và trẻ cần được nhập viện và cách ly cho đến khi loại trừ nhiễm bệnh. Mẹ nên ngừng cho con bú.
ebola9
Phòng lây nhiễm vi rút Ebola:
Nguyên tắc
-  Thực hiện các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt.
- Khi phát hiện người nghi ngờ nhiễm vi rút Ebola cần phải khám và cách ly kịp thời.
- Tại các cơ sở y tế phải thực hiện các phương pháp phòng ngừa chuẩn và phòng ngừa theo đường lây.
- Thực hiện khai báo, thông tin, báo cáo ca bệnh theo hướng dẫn tại Thông tư số 48/2010/TT-BYT ngày 31/12/2010 của Bộ Y tế.
Đối với người bệnh
- Cách ly, điều trị tại cơ sở y tế theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
- Sử dụng trang bị phòng hộ cá nhân đúng để hạn chế lây truyền bệnh.
- Hạn chế tiếp xúc, vận chuyển bệnh nhân, trong trường hợp cần vận chuyển phải sử dụng trang bị phòng hộ cá nhân và xe chuyên dụng. Các vật dụng bị ô nhiễm, đồ thải bỏ và chất thải của bệnh nhân cần phải khử trùng và xử lý theo quy định.
- Vi rút Ebola tiếp tục được bài tiết qua tinh dịch và sữa mẹ vì vậy cần tư vấn cho bệnh nhân cách phòng tránh lây truyền sau khi xuất viện.
- Xử lý tử thi theo Thông tư số 02/2009/TT-BYT ngày 26 tháng 5 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn vệ sinh trong hoạt động mai táng và hoả táng.
Đối với người tiếp xúc gần: 
- Người chăm sóc bệnh nhân phải thực hiện các biện pháp phòng hộ cá nhân (khẩu trang N95, kính đeo bảo hộ mắt, mũ, găng tay, bao giầy, quần áo) rửa tay ngay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn khác sau mỗi lần tiếp xúc với người bệnh.
- Hạn chế tối đa việc tiếp xúc với bệnh nhân.
- Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; sử dụng các thuốc sát khuẩn đường mũi họng.
- Lập danh sách những người tiếp xúc gần và theo dõi tình trạng sức khỏe trong vòng 21 ngày kể từ khi tiếp xúc lần cuối. Tư vấn cho người tiếp xúc về các dấu hiệu bệnh và các biện pháp phòng, chống để tự phòng bệnh, tự theo dõi, phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh Ebola. Nếu xuất hiện các triệu chứng của bệnh cần thông báo ngay cho cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.
Phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở điều trị:
- Thực hiện nghiêm ngặt việc phân luồng khám, cách ly và điều trị bệnh nhân, các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị phòng hộ cá nhân cho cán bộ y tế, người chăm sóc bệnh nhân và bệnh nhân khác tại các cơ sở điều trị bệnh nhân theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Tại nước ta, đội ngũ y bác sĩ tuy còn thiếu ở nhiều tuyến nhưng nhìn chung cũng đủ vững mạnh. Qua nhiều vụ dịch đã xảy ra như dịch SARS, dịch tả, dịch cúm A/H5N1, A/H1N1,… các thầy thuốc Việt Nam đều đảm bảo khống chế dịch thành công với tỷ lệ bệnh nhân tử vong thấp nhất so với những nước có cùng điều kiện kinh tế xã hội. Về mặt kinh phí chống dịch và trang thiết bị, Chính phủ luôn luôn chủ động quan tâm và cố gắng đáp ứng ở mức tốt nhất trong điều kiện hạn chế của nước ta.

Trên đây là những thông tin cần thiết nếu như chúng ta có người nhà hoặc bị lây nhiễm virut Ebola để có những phương thức điều trị thích hợp. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể vấp phải một số vấn đề tương tự ở châu Phi:

1. Sự thiếu phối hợp của bệnh nhân đối với ngành y tế
Vụ dịch tả năm 2008-2009 hay dịch cúm A/H5N1, A/H1N1 ở các bệnh viện đều có tình trạng bệnh nhân trốn viện, trốn cách ly.
2. Tâm lý người Việt Nam sẽ cản trở việc cách ly bệnh nhân.
Tâm lý của nhiều người dân Việt nam khi bị bệnh nặng là muốn chết ở nhà hay muốn được chôn cất ở quê nhà, nên nếu có dịch xảy ra, tình trạng cướp bệnh nhân hay “ngay cả những người chết cũng đang di chuyển” như lời của bác sĩ Michel Van Herp đã nói hoàn toàn có thể xảy ra. Việc chấp hành y lệnh thầy thuốc cũng rất kém. Nhiều trường hợp người nhà bệnh nhân dù được thầy thuốc yêu cầu ra khỏi bệnh phòng vẫn trốn vào chỉ để ngồi cạnh hay xoa chân, bóp tay người bệnh. Nếu dịch Ebola xảy ra thì những hành động như vậy sẽ là cực kỳ nguy hiểm với cá nhân họ và cộng đồng.
3. Tác động không đúng mức của truyền thông
Việc người dân thiếu hiểu biết, chủ quan có thể dẫn đến không chấp hành cách ly. Tuy vậy, nếu truyền thông quá mức gây hoảng loạn cũng có thể dẫn đến tình trạng đổ dồn bệnh nhân và cả những người quá lo sợ bệnh tật về một số bệnh viện trung ương. Điều này gây tình trạng quá tải, phá vỡ hàng rào cách ly hoặc gia tăng nguy cơ lây lan ngay trong nhóm người chờ khám bệnh ở những bệnh viện này.
4. Sức ép tâm lý với thầy thuốc
Chúng ta đã từng gặp phải nhiều vụ dịch nguy hiểm như dịch SARS, dịch tả hay dịch cúm A. Trong những vụ dịch đó, đã từng có nhân viên y tế nhiễm bệnh, tử vong nhưng chưa từng có thầy thuốc nào chạy trốn nhiệm vụ. Tuy nhiên, qua một số vụ hành hung thầy thuốc mà xã hội phần đông KHÔNG bênh vực các y bác sĩ. Thậm chí sau mỗi vụ việc tiêu cực thì dư luận chung còn có xu hướng đấu tố tập thể đối với hầu hết những người làm ngành y. Điều này không khỏi ảnh hưởng đến ý nguyện cống hiến và sự sẵn sàng hy sinh của nhiều thầy thuốc.
Rõ ràng hầu hết các yếu tố trên đều xuất phát từ nhận thức của người dân về trách nhiệm phối hợp với ngành y tế trong công tác chống dịch. Đối với bệnh Ebola, người bị bệnh có nguy cơ tử vong cao và việc điều trị ít giúp họ tăng cơ hội sống sót nhiều. Nhưng việc phối hợp của họ và gia đình với ngành y tế sẽ giúp khống chế và dập dịch cho cả cộng đồng tốt hơn. Vai trò của truyền thông trong chuẩn bị sẵn sàng đáp ứng dịch rất quan trọng.
Trong đó việc cốt yếu phải tuyên truyền được ý thức phối hợp với ngành y tế, tránh gây hoảng loạn trong nhân dân, tránh tạo ý thức chống đối của cộng đồng với ngành y tế gây áp lực khiến thầy thuốc cảm thấy “bị đâm sau lưng chiến sĩ” khi đối mặt với nguy hiểm, hy sinh trong cuộc chiến chống dịch.
Thạc sỹ – Bác sỹ Nguyễn Trung Cấp (Bệnh viện Nhiệt đới Trung Ương)
Theo Mecon

Comments

comments

Comments are closed.

Best buy site